Sau 11 đời
Tổng thống, kể từ năm 1948, là năm mà nước Ý bắt đầu trở thành một quốc
gia theo chế độ Cộng hòa, đến nay chưa
bao giờ có một Tổng thống được tái nhiệm. Sự kiện Tổng thống Giorgio Napolitano
được bầu tái nhiệm lần thứ hai là một sự kiện đúng là lịch sử.
Và sự kiện lịch sử nói trên lại càng thêm “lịch
sử” nếu xét về tuổi thì ông Giorgio Napolitano nay đã 88 tuổi, nhiệm kỳ Tổng
thống là 7 năm, như thế thì ông Napolitano sẽ về về hưu lúc 95 tuổi, có lẽ sẽ
là vị Tổng thống “già” nhất trên thế giới.
Càng thêm “lịch sử” nếu người ta nhớ rằng chính
bản thân ông Giorgio Napolitano cũng đã nhiều lần trước đây, trước khi Quốc hội
Ý bước vào vòng bầu cử tân Tổng thống, đã tuyên bố bác bỏ tất cả những khả năng
tái nhiệm dù rằng lúc đó cũng đã có nhiều tiếng nói đề nghị giải pháp tái nhiệm
như một phương án để tránh tình trạng bế tắt trong việc đi tìm một nhân vật
được sự đồng thuận rộng lớn trên sân khấu chính trị nước Ý, một sự bế tắt mà
sau cùng Quốc hội Ý đã không tránh khỏi.
Tất cả những chi tiết có tính cách “lịch sử” như
vừa kể trên cho thấy là giải pháp sau cùng đưa ông Giorgio Napolitano tái nhiệm
chức Tổng thống là hậu quả của một sự khủng hoảng chính trị chưa từng thấy ở Ý:
tình hình bất phân thắng bại trong kỳ bầu cử Quốc hội ngày 25/02, và sự từ chối
hợp tác với nhau giữa các lực lượng chính trị, mỗi bên có những lý lẽ riêng,
mỗi bên có những trách nhiệm riêng, cộng thêm những mâu thuẩn nội bộ của từng
lực lượng, đã khiến Quốc hội hoàn toàn bị bế tắt sau 5 vòng bầu cử không có kết
quả, và mỗi vòng bầu cử đã để lại trên “chiến trường” một nạn nhân bị “bắn sẻ”
vô tội vạ, đốt cháy hoàn toàn khả năng để có thể trở thành người kế nhiệm của
Giorgio Napolitano.
Chủ tịch Hạ viện và Thượng viện đến Dinh Quirinale để thông báo chính thức kết quả bỏ phiếu vòng 6:
Tổng thống Giorgio Napolitano đắc cử tái nhiệm nhiệm kỳ II
Cũng phải nói rằng giải pháp tái nhiệm của Giorgio
Napolitano là do chính hai đảng lớn của hai liên minh trung tả và trung hữu,
tức là đảng Dân Chủ của ông Pier Luigi Bersani và đảng Nhân dân Tự do của ông
Silvio Berlusconi, chính thức yêu cầu, xem như đó là con đường khả thi duy nhất
để đưa Quốc hội ra khỏi tình trạng bế tắt: phía bên liên minh trung tả đã tuyên
bố là không còn có khả năng đề cử một nhân vật nào khác, sau khi hai ứng cử
viên do chính đảng Dân chủ đề cử, ông Franco Marini và ông Romano Prodi bị ngay
chính nội bộ của đảng Dân chủ “bắn sẻ” một cách thê thảm trong hai vòng bỏ
phiếu kín. Phía bên liên minh trung-hữu thì đảng Nhân dân Tự do cũng biết là với
những “nợ nần công lý” của ông Berlusconi, bất cứ một nhân vật nào do chính
liên minh trung-hữu đề cử đều sẽ bị xem như là “giải pháp lá chắn” để bao che
cho Berlusconi, và chắc chắn là sẽ bị liên minh trung-tả cũng như phong trào 5
sao “đốt cháy” ngay lập tức.
Dù rằng đã nhiều lần tuyên bố khước từ mọi khả
năng tái nhiệm, nhưng trước tình hình cực kỳ khủng hoảng chính trị của nước Ý,
trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế tài chánh trầm trọng hơn cả năm nay, ông
Giorgio Napolitano đành phải chấp nhận yêu cầu của các đảng phái, tiếp tục “dấn
thân” thêm 7 năm để tìm cách cứu vãn nước Ý. Vã lại, chính bản thân ông
Napolitano, một nhân vật có uy tín cực kỳ lớn, không phải chỉ trong nội bộ nước
Ý, mà ngay cả trên chính trường quốc tế, cũng sẽ tiếp tục đứng ra “bảo kê” cho
nước Ý trước đầu sóng ngọn gió của thị trường quốc tế, trước những áp lực của
các đối tác Châu Âu, trước những yêu cầu của các tổ chức quốc tế.
Trước mắt có thể nói rằng, với giải pháp tái nhiệm
ông Giorgio Napolitano, tạm thời nước Ý đã qua được khúc “cua” hiểm nghèo bầu
tân Tổng thống, nhưng đồng thời cũng là một giải pháp mang tính chất “bảo thủ”
nhiều hơn là “đổi mới” trên sân khấu chính trị nước Ý. Bảo thủ không phải trực
tiếp vì lý do tuổi tác hay cá nhân riêng của ông Napolitano, mà bảo thủ trong
nghĩa là chính trị nước Ý đã không có khả năng “tái tạo” sinh lực để cứ phải
tiếp tục “bám lấy lưng quần” của các vị “cha già dân tộc”: ngay chính bản thân
của các ứng cử viên do các đảng phái đề cử trong 5 vòng bầu bán trước đó, và đã
bị đốt cháy liên tục, vị nào cũng trên dưới 80, người trẻ nhất là ông Romano Prodi
cũng đã 74 tuổi, trong khi lúc nào các lực lượng chính trị cũng hô hào đổi mới
và trẻ hóa giai cấp chính trị. Ngay cả đến phong trào “5 sao”, vốn liên tục lên
án giai cấp chính trị sơ cứng ... cũng chỉ đề cử ra được ông Stefano Rodotà, một nhân
vật chính trị rất có uy tín ở Ý, nhưng cũng đã ở vào “bát tuần”.
Ai cũng biết là cách đây hơn một tháng, đứng trước
kết quả bầu cử bất phân thắng bại ở Quốc hội, chính ông Giorgio Napolitano,
người có trách nhiệm phải chỉ định nhân vật đứng ra lập chính phủ để Quốc hội
tín nhiệm thông qua, đã lớn tiếng yêu cầu các lực lượng chính trị, vì tình
trạng khủng hoảng của nước Ý, nên tìm cách hiệp thương với nhau để cho ra đời
một chính phủ “đại đoàn kết”, có một đa số ổn định trong Quốc hội, và như thế
thì mới có hy vọng lần lần đưa nước Ý ra khỏi cơn khủng hoảng.
Ông Pier Luigi Bersani, tổng thư ký đảng Dân chủ
đã được chọn đứng ra tìm cách lập chính phủ, và như ta đã biết, Đảng Dân Chủ,
để có thể có một đa số ổn định, chỉ có thể chọn một trong hai kịch bản: hoặc
được sự đồng thuận của Phong trào “5 sao”, hoặc hợp tác với Berlusconi. Với
Phong trào “5 sao” thì mọi cánh cửa đều đã bị khép kín. Với Berlusconi thì bất
cứ một động thái “đại đoàn kết” nào cũng bị xã hội xem như là một “thủ thuật
thông đồng bất chánh” với Berlusconi, thủ phạm chính của tình hình khủng hoảng
kinh tế tài chánh và chính trị ở Ý. Do đó kết quả là sau hơn 50 ngày kể từ khi
có Quốc hội khóa mới, nước Ý vẫn ... vô chính phủ.
Một vài nguồn tin hành lang thì cho rằng với nhiệm
kỳ mới, Tổng thống Giorgio Napolitano có thể lấy quyết định giải tán Quốc hội
cho đi bầu lại, quyết định mà trước đây ông Napolitano không thể làm được vì
theo hiến pháp Tổng thống trong 6 tháng cuối cùng của nhiệm kỳ không còn có
quyền giải tán Quốc hội. Như thế, vẫn theo các nguồn tin hành lang, thì ông
Napolitano có thể giải tán Quốc hội và cho đi bầu lại, vì đi bầu lại cũng là
một trong những giải pháp mà nhiều đảng phái đang hò hét, không biết là thực
tâm muốn đi bầu lại ... hay chỉ đe dọa gây áp lực trên sân khấu chính trị.
Theo tin các báo chí thì khi được các đảng phái
yêu cầu tái nhiệm, ông Giorgio Napolitano đã đưa ra điều kiện tiên quyết để ông
có thể quyết định tái nhiệm như là một hành động hy sinh vì quyền lợi chung của
đất nước, đó là các đảng phái, nhất là phía đảng Dân Chủ phải bảo đảm sẽ đi đến
việc thành lập chính phủ “đại đoàn kết” như chính Tổng thống đã đề ra trước
đây.
Như thế có nghĩa là với quyết định tái nhiệm nói
trên, ông Giorgio Napolitano sẽ ráo riết đưa hai liên minh trung-tả và
trung-hữu đến giải pháp lập ra một chính phủ “đại đoàn kết” để có một đa số
vững chải trong Quốc hội.
Cũng vẫn theo một số tin hành lang, thì trong các
buổi hội đàm giữa Tổng thống Napolitano với hai đảng Dân Chủ và đảng Nhân dân
Tự do để đưa ra giải pháp tái nhiệm, người ta có nói đến khả năng đưa ra một
chính phủ do ông Giuliano Amato làm Thủ tướng, một người có nhiều uy tín trên
chính trường và cũng đã có quá khứ làm Chủ tịch hội đồng Bộ trưởng. Tuy nhiên
nhân vật Giuliano Amato cũng thường bị xem như là tay chân một thời của Bettino
Craxi (Tổng thư ký Đảng Xã Hội, và là một trong những nghi phạm chính của các
vụ tham nhũng hối lộ của thời Đệ I Cộng hòa, bị chiến dịch “Bàn tay sạch” ví
bắt đến độ phải chạy trốn sáng Tunisia và mất ở đó). Vì Craxi được xem như là“ô
dù” chính trị của Berlusconi trong những thập niên 70-80, lúc Berlusconi bắt
đầu mở rộng phạm vi hoạt động kinh doanh từ lãnh vực bất động sản sang truyền
thông đại chúng (các kênh tivi tư nhân), và do đó, quá khứ là thuộc hạ của
Craxi cũng khiến Giuliano Amato dễ bị các cử tri cánh tả dị ứng.
Ông Giorgio Napolitano đã đắc cử tái nhiệm vào
chức Tổng thống với 738 phiếu, hơn rất nhiều so với con số đa số quá bán cần
thiết là 504 phiếu. Nhưng điều quan trọng hơn là với 738 phiếu, ông Giorgio
Napolitano đã tái nhiệm với 196 phiếu nhiều hơn so với hồi năm 2006 khi ông
được Quốc hội bầu làm Tổng Thống lần thứ nhất. Điều này, dù với lý do nào đi
nữa, đã khẳng định uy tín cực kỳ lớn mà ông Giorgio Napolitano đã tạo ra trong
7 năm vừa qua.
Rất có thể sẽ có một vài lực lượng chính trị nào
đó phê phán quyết định tái nhiệm như là một “thủ thuật thông đồng bất chính”
của các lực lượng chính trị không muốn đổi mới để tiếp tục lũng đoạn cơ chế nhà
nước đã quá sơ cứng. Thậm chí như Phong trào “5 sao” đã lập tức lên án rằng
quyết định tái nhiệm nói trên là tương đương với một cuộc “đảo chánh”. Và đang
tìm cách khích động quần chúng xuống đường tụ tập biểu tình chống “đảo chánh”
với khẩu hiệu kiểu “thà chết còn hơn mất dân chủ !!!”.
Nhưng cần phải phân biệt nội dung chính trị của giải
pháp tái nhiệm với thể thức pháp lý của quá trình tái nhiệm. Về mặt nội dung,
thì như đã nói, mỗi lực lượng chính trị có quyền tự do phán xét, đồng thuật hay
phê phán giải pháp nói trên... Nhưng về mặt pháp lý mà nói, việc Quốc hội công
khai bỏ phiếu và đa số đã bỏ phiếu cho ông Giorgio Napolitano là điều hoàn toàn
hợp pháp, không vi phạm bất cứ một điều gì trong hiến pháp. Ngay đến cả hiến
pháp cũng không có điều khoản nào ngăn cấm hay điều kiện hóa quyết định tái nhiệm
Tổng thống. Do đó, việc so sánh quyết định tái nhiệm như là một cuộc đảo chánh
có nghĩa là không thông suốt và áp dụng hiến pháp một cách đứng đắn.
Ngay chính cả ông Stefano Rodotà, ứng cử viên do
Phong trào “5 sao” chỉ định, một nhà nghiên cứu hiến pháp sành sỏi, cũng đã
công nhận tính cách hợp pháp của quá trình tái nhiệm của ông Giorgio
Napolitano.
Thói đời thì bất cứ một quyết định nào rồi cũng
phải có “kẻ khóc người cười”. Quyết định tái nhiệm nói trên, dù rằng được đại
đa số các lực lượng chính trị tả cũng như hữu (trừ phong trào “5 sao”) đều tỏ
vẻ hả hê đồng thuận. Trong quá trình kiểm phiếu, khi con số phiếu dành cho Napolitano chỉ mới
lên đến 500 phiếu ... (trong khi đa số quá bán cần 504 phiếu) thì cả nghị
trường đã vỗ tay kéo dài cả phút. Nhưng có lẽ đó chỉ là bề nổi để các lực lượng
chính trị tìm cách che dấu tì vết của một sự bất lực của họ đã không có đủ khả
năng để nặn ra một Tổng thống mới .... đến độ phải chạy về nhà níu lấy lưng
quần của một ông lão đã gần 90 tuổi đời mà than khóc.
Riêng đối với đảng Dân Chủ, thì mấy ngày bầu cử
vừa qua đã cho thấy đảng Dân Chủ hoàn toàn bị chia rẽ trầm trọng, các lực lượng
phe phái nội bộ đấu đá nhau, không phải trong hậu cung mà ngay trên sân khấu
quốc hội, mọi sự việc diễn biến công khai trước mặt mọi người, khiến cho uy tín
của đảng, nhất là của tầng lớp lãnh đạo đảng bị sói mòn đến tận xương tủy. Chỉ
trong 3 vòng bầu bán mà Đảng Dân chủ đã triệt tiêu hai nhân vật có uy tín trên
sân khấu chính trị, thậm chí một trong hai người là “cha đẻ” của lực lượng “Cây
Ô-liu”, vốn là tiền thân của đảng Dân chủ hôm nay, đó là ông Romano Prodi. Rồi
“đốt” luôn cả Tổng thư ký đảng là ông Pier Luigi Bersani: đã phải lấy quyết
định từ chức vì đã không còn đủ uy tín để điều hành toàn bộ đại biểu của đảng
trong Quốc hội.
Bersani không cầm được nước mắt khi ông Giorgio Napolitano tái đắc cử chức vụ Tổng thống
Như đã nói, quyết định nào rồi cũng có kẻ khóc
người cưới. Người khóc chắc chắn là ông Bersani, vừa nghĩa bóng lẫn nghĩa đen.
Nghĩa đen là khi ông Giorgio Napolitano được tuyên bố đắc cử tái nhiệm, Bersani
đã không cầm được nước mắt. Có lẽ là giọt nước mắt khóc cho nước Ý vừa qua cơn
thoát hiểm. Có lẽ là giọt nước mắt khóc cho chính sự bất lực của mình. Hay đơn
thuần chỉ là khóc như một cú “xả hơi” sau những ngày cực kỳ căng thẳng. Nhưng
dù “khóc” như thế nào đi nữa, những giọt nước mắt ấy cho thấy là đảng Dân chủ đã
bị một cú sốc to lớn và đang trong giai đoạn cực kỳ rối loạn... Chắc chắn điều
này sẽ không phải là điều kiện thuận lợi cho đảng trong đời sống chính trị
tương lai, và trước mắt là sẽ không tạo thuận lợi cho tình hình chính trị nước
Ý trong quá tình thành lập chính phủ sắp tới.
Rất có thể là trong thâm tâm của ông Giorgio
Napolitano không nghĩ rằng ông ta sẽ phải đi hết 7 năm sắp tới. Có thể là ngay một
vài năm, sau khi tình hình chính trị nước Ý trở lại ổn định, sau khi khủng
hoảng kinh tế tài chánh được vượt qua
... thì ông Giorgio Napoltano sẽ xin từ chức. Lý do từ chức thì rất dễ: chỉ cần
đưa ra sức khỏe và tuổi tác ... Suy nghĩ này có nghĩa là bên cạnh trách nhiệm
hy sinh vì quyền lợi của đất nước, ông Giorgio Napolitano cũng muốn tiếp tục
tạo thời cơ cho chính các lực lượng tiến bộ có thời gian để “thay da đổi thịt”, đổi mới cung cách hoạt
động và đường lối cho phù hợp với hoàn cảnh mới của đất nước. Hy vọng rằng tín
hiệu này của ông Giorgio Napolitano sẽ được giai cấp lãnh đạo chính trị của các
lực lượng tiến bộ nhận thấy được.
Nếu có người khóc, thì cũng có người cười. Chắc
chắn người cười, mà cười to cười lớn một cách hả hê .... đó chính là quái kiệt
Berlusconi.
Cho đến trước tháng hai, trước khi bầu cử Quốc hội,
các vụ scandal tham nhũng hối lộ và ăn cắp của công xẩy ra ngay trong các đơn
vị hành chánh nhà nước trong đó dính líu đến rất nhiều nhân vật chính trị thuộc
đảng Nhân dân Tự do hay của đảng Liên đoàn phương bắc trong liên minh trung
hữu, cộng thêm những xâu xé nội bộ ngay trong đảng, khiến đại đa số quần chúng
cho rằng Berlusconi đã “hết thời”. Thậm chí một số đảng viên cao cấp trong đảng
Nhân dân tự do cũng đã tuyên bố rời bỏ đảng để sang các lực lượng chính trị
khác. Rồi kết quả bầu cử cho thấy là đảng của Berlusconi bị mất phiếu trầm
trọng, gần 6 triệu phiếu so với thời hoàn kim của năm 2008. Do đó, ai cũng nghĩ
là Berlusconi sẽ phải rút lui ẩn dật. Ngay chính bản thân của Berlusconi cũng
đã đôi lần tuyên bố có ý định rút lui không trực tiếp lãnh đạo đảng. Nhưng,
chính những khó khăn và những bất nhất của đảng Dân chủ, trong hoàn cảnh Quốc
hội bất phân thắng bại, cộng thêm thái độ vô ý thức chỉ muốn đạp đổ của phong
trào “5 sao” đã trực tiếp đẩy Đảng Dân Chủ vào đường cùng và gián tiếp tạo cơ
hội thuận lợi cho Berlusconi cùng với Đảng Nhân dân Tự do trở lại vị thế quyết
định được vận mạng của Quốc hội.
Berlusconi cười hả hê khi ông Giorgio Napolitano đắc cử tái nhiệm Tổng
thống
Khi Berlusconi phê phán sự bất lực của Đảng Dân
chủ sau hơn 50 ngày vẫn để cho nước Ý không có chính phủ mới, khi Berlusconi
chỉ trích sự vô ý thức và thiếu trách nhiệm của Đảng Dân chủ trước cơn khủng
hoảng trầm kha của nước Ý, trước những khó khăn bức xúc của xã hội .... thì
cũng chính là lúc Berlusconi cố tình đánh tráo “quên” rằng chính Berlusconi đã
cầm quyền liên tục gần hai thập niên qua, chính Berlusconi với âm binh đa số
trong Quốc hội đã không làm bất cứ một cải tổ nào để giúp nước Ý vươn lên mà
chỉ hè nhau đưa ra những đạo luật che chắn cho Berlusconi trước vành móng ngựa
.... và làm tê liệt cả nước Ý, đẩy đưa nước Ý đến hoàn cảnh khủng hoảng hôm
nay. Nhưng hôm nay, Berlusconi, như người vừa đánh trống vừa ăn cướp, đã đứng
lên hô hào đòi các lực lượng chính trị phải có trách nhiệm cùng nhau hợp tác lập
chính phủ “đại đoàn kết” để cứu nước Ý ... Nhưng thực ra là Berlusconi chỉ còn
có lá bài “đại đoàn kết” để có thể trở lại tham gia hành pháp và tiếp tục đưa
ra những kế họach lá chắn để che chở cho chính ông ta.
Chính phủ “đại đoàn kết” là con đường giải cứu
trước mắt cho Berlusconi.
Chính vì thế khi Bersani khóc, thì Berlusconi lại hớn
hở cười tươi.
Và chắc có lẽ cùng cười với Berlusconi là những
nhân vật lãnh đạo trong thâm cung của Đảng Dân chủ đã tổ chức “bắn sẻ” ông
Romano Prodi ngày hôm kia trong vòng bầu cử lần thứ 5.
Roma, 21/04/2013
